Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Sự coi nhẹ danh vọng, địa vị: Thành ngữ này thể hiện một triết lý sống, coi những thứ công danh phù phiếm ở đời là không quan trọng bằng việc được ăn no, ngủ yên, tức là có một cuộc sống bình an, đủ đầy.
   • Lời khuyên về lối sống an nhàn, không màng danh lợi: Thành ngữ khuyên người ta nên sống thanh thản, không nên bon chen, tranh giành địa vị, danh tiếng mà hãy trân trọng những điều giản dị, thiết thực của cuộc sống thường nhật.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Ông cụ thường bảo: "Công danh chi nữa, ăn rồi ngũ", cứ sống cho an lòng là được." (Ông cụ thường nói: "Công danh để làm gì nữa, ăn rồi ngủ", cứ sống sao cho tâm an là được.)
  • Anh ấy từ bỏ chức vụ cao để về quê, quả đúng là "công danh chi nữa, ăn rồi ngũ". (Anh ấy từ bỏ chức vụ cao để về quê, quả đúng là coi thường công danh, chỉ cần cuộc sống bình dị.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, thơ ca hoặc lời ăn tiếng nói dân gian để thể hiện một quan niệm sống triết lý, có chiều sâu.
• Nó thường xuất hiện trong các cuộc trò chuyện mang tính chiêm nghiệm, khuyên răn về lối sống, hơn là trong ngữ cảnh giao tiếp thông thường hàng ngày.

Biến thể và từ gần giống

• Phù thế công danh: Danh vọng, địa vị phù phiếm ở cõi đời (đây là cụm từ gốc trong thơ Tô Đông Pha mà thành ngữ này lấy ý).
• Ăn no ngủ kỹ: Cụm từ dân gian giản dị hơn, cùng thể hiện ý nghĩa về một cuộc sống đầy đủ, bình an.
• An bần lạc đạo: Vui với cảnh nghèo, sống theo đạo lý (cùng thể hiện tinh thần coi trọng sự an lạc nội tâm hơn vật chất bên ngoài).

Từ đồng nghĩa

• Công danh rồi cũng về không: Nhấn mạnh sự phù du của danh vọng.
• Được ăn cả, ngã về không: (Tuy ngữ cảnh khác) nhưng cũng có nét nghĩa về sự được mất, nhưng thường mang tính cờ bạc, may rủi.

Thành ngữ liên quan

• Công thành danh toại: Công việc thành đạt, danh tiếng vang xa (trái nghĩa về mặt ý nghĩa, đề cao sự nghiệp).
• Biết đủ là đủ: Triết lý biết hài lòng với những gì mình có, cũng hàm chứa ý không tham lam bon chen.

1. Lấy ý câu thơ "Phù thế công danh thực dữ biên" là của Tô Đông Pha ca ngợi Trương Hàn nhân việc Hàn tiên đoán việc Quýnh bị giết hại
2. Bài thơ gọi là "Tam hiền tán". Phù thế công danh thực dữ niên
3. Quý Ưng chân đắc thủy trung tiên
4. Bất tu cánh thuyết tri cơ tảo
5. Chỉ vị thuần lô giã tự hiền. (Công danh ở cõi đời không gì bằng ăn với ngũ. Quý Ưng thực là người tiên trong miền sông nước. Chỉ miền Ngô Giang quê hương Trương Hàn (Quý Ưng là hiệu của Hàn). Không cần phải nói là sớm tri cơ. Chỉ 1 sự là biết ăn canh thuần gõi Vược cũng là người giỏi rồi)
6. Xem
7. Thuần Vược